( 1 ) و هر سال صد هزار درم و پانصد كر گندم و جو مىرسانند . احنف از آنجا شهر به شهر و قصبه به قصبه و رستاق به رستاق از بلاد خراسان مىرسيد و مىگرفت و مال مىستاند . آنگاه خمس از آن بيرون كرده به امير المؤمنين عثمان مىفرستاد و باقى بر لشكر اسلام تقسيم مىنمود . عبد الرّحمان بن سمره هم در نواحى سجستان و كابل و مضافات آن مىبود ؛ مال مىستاند و خمس آن به امير المؤمنين مىفرستاد و باقى به مسلمانان حصّه مىكرد . فتح ارمينيّه معاوية بن ابى سفيان به فرمان عثمان در ولايت شام مقرّر بود . معاويه مردى را بخواند از قريش ، نام او حبيب بن مسلمة الفهرىّ ، و چهار هزار سوار و دو هزار پياده به دو داد و او را به جانب ارمنيّه ( 301 ) فرستاد . حبيب به موجب اشارت معاويه به سوى ارمنيّه روان شد . از بلاد شام برفت تا به بلاد جزيره رسيد . چون به ناحيت شمشات ( 302 ) رسيد ، خبر يافت كه سرورى از روميان ، نام او مرزبان ، با هشتاد هزار مرد مىآيد و با لشكر اسلام خيال محاربت دارد . حبيب نامه‌اى نوشت به معاويه و او را از كيفيّت آن لشكر اعلام داد و باز نمود كه لشكرى بدين عظمت و كثرت روى به ما آورده است و عدّت و آلت بسيار دارد . معاويه چون مكتوب حبيب را بخواند و بر مضمون آن اطّلاع يافت ، در ساعت نامه‌اى نوشت به عثمان و او را از آن حال خبر داد . چون نوشتهء معاويه به امير المؤمنين عثمان رسيد و مطاوى آن ، او را معلوم گشت نامه‌اى نوشت به وليد بن عقبه [ 21 ] - وليد آن وقت امير كوفه بود ( 303 ) - و حكم فرمود كه از كوفه ده هزار مرد اختيار كند و مسلم بن ربيعة الباهلىّ [ 22 ] را سردار ايشان گردانيده ( 304 ) ، به مدد حبيب بن مسلمه فرستد به ناحيت شمشات . چون خطاب امير المؤمنين عثمان بن وليد بن عقبه رسيد ، مردمان را جمع كرده ، خطاب امير المؤمنين را بر ايشان بخواند . مردمان كوفه او را به سمع و طاعت جواب دادند و در آن غزا و جهاد رغبتى عظيم نمودند . زيادت از ده هزار مرد بر مسلم مجتمع شدند . مسلم

--> [ ( 21 ) ] خ . ل : وليد بن عتبه . [ ( 22 ) ] ل : سليم بن ربيعه .